aneks do umowy czy wypowiedzenie umowy - Domy Pomocy Społecznej, Zakłady Opiekuńczo-Lecznicze

[pani z gopsu]

Osoba zobowiazana do alimentacji wnosiła częściową odpłatnośc za pobyt matki w dps, po przeprowadzeniu wywiadu okazało się że obecnie dochód ma poniżej 300 % kryterium więc nie musi ponosic kosztów. Co w tej sytuacji robię aneks do umowy? czy wypowiedzenie umowy? Macie może jakis wzór?

[Michael]

Na początku trzeba przytoczyć podstawę prawną, bo ona ustawia całą procedurę.

Art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej:

„Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

małżonek, zstępni przed wstępnymi – zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2.”

I to jest kluczowe.
Art. 61 odsyła bezpośrednio do art. 103 ust. 2, a więc nie można zaczynać od kryteriów 300%.
Najpierw muszą być ustalone możliwości osoby zobowiązanej.

Prawidłowa procedura – i gdzie OPS popełnił błąd
1. Najpierw „możliwości” – fundament art. 103 ust. 2
Organ musi ustalić:

dochody,

możliwości osoby zobowiązanej (czyli realną zdolność płatniczą),

koszty życia, zobowiązania, sytuację rodzinną i zdrowotną,

wydatki konieczne do utrzymania.

Możliwości to nie jest sam dochód.
Możliwości to to, co realnie zostaje po życiu, leczeniu, zobowiązaniach i kosztach utrzymania.

OPS-y często robią odwrotnie:
zaczynają od kryteriów, a możliwości traktują jako formalność.
To jest całkowite odwrócenie sensu ustawy.

2. Jeżeli osoba nie ma możliwości – procedura kończy się natychmiast
Jeżeli osoba nie ma możliwości ponoszenia opłaty, to zgodnie z art. 103 ust. 2:

nie stosuje się kryteriów 300%,

nie wydaje się decyzji o zwolnieniu,

nie prowadzi się dalszego postępowania,

nie obciąża się dzieci,

różnicę dopłaca gmina.

Osoba, która sama potrzebuje pomocy, nie może być obciążana pomocą wobec innych.

3. Kryteria stosuje się dopiero wtedy, gdy istnieją możliwości
Jeżeli osoba ma jakiekolwiek możliwości — 300 zł, 500 zł, 800 zł — dopiero wtedy stosuje się kryteria dochodowe, ale tylko po to, aby sprawdzić, czy po wniesieniu opłaty zostanie ustawowe minimum.

Kryteria nie ustalają opłaty.
Kryteria są tylko filtrem.

Nie mogą być stosowane:

jako pierwszy krok,

automatycznie,

zamiast analizy sytuacji faktycznej.

4. Możliwości a kryteria — jak je porównać?
Zasada jest prosta:

jeśli kryteria wskazują kwotę wyższą niż możliwości → obowiązują możliwości,

jeśli kryteria wskazują kwotę niższą → obowiązują kryteria,

jeśli kryteria wskazują 0 zł → nie można obciążyć w ogóle.

Przykład:

możliwości = 500 zł
kryteria = 1200 zł
→ górna granica to 500 zł, nie 1200 zł.

Wniosek dla tej konkretnej sprawy
Skoro po aktualizacji wywiadu wyszło, że osoba ma dochód poniżej 300%, to:

obowiązek odpłatności nie istnieje z mocy prawa,

umowa o odpłatność jest bezprzedmiotowa,

OPS od początku zastosował błędną procedurę,

osoba od samego początku nie powinna była płacić.

W takiej sytuacji nie robi się aneksu ani wypowiedzenia, bo umowa była zawarta bez podstawy prawnej.
Wystarczy informacja o ustaniu obowiązku + notatka do akt.

Jeśli ktoś chce zgłębić temat – szerzej opisałem to w swoich artykułach na OPS.pl:
https://ops.pl/kategoria/publicystyka-opinia-autora/

[Michael]

Jeszcze jedno

W opisanej sytuacji osoba zobowiązana do odpłatności została potraktowana tak, jakby obowiązek alimentacyjny automatycznie oznaczał obowiązek odpłatności za DPS, co jest błędem — bo w ustawie o pomocy społecznej odpłatność wynika wyłącznie z art. 61 w związku z art. 103 ust. 2, a nie z alimentacji

[Michael]

Gdy dochód spada poniżej 300% — co to naprawdę oznacza?
W wielu sprawach, które trafiają do OPS‑ów, po aktualizacji wywiadu okazuje się, że osoba zobowiązana ma dochód poniżej 300% kryterium. W praktyce OPS‑y traktują to jako „nową sytuację”, która powoduje wygaśnięcie obowiązku odpłatności. Tymczasem z punktu widzenia ustawy oznacza to coś znacznie poważniejszego.

300% kryterium nie jest samodzielną podstawą ustalenia odpłatności. To jedynie filtr stosowany po ustaleniu możliwości z art. 103 ust. 2. Jeżeli OPS zaczynał od kryteriów, a nie od możliwości, to cała decyzja została wydana z naruszeniem ustawy.

Dlatego gdy w wywiadzie wychodzi, że osoba ma dochód poniżej 300%, to nie jest to „zmiana sytuacji”. To ujawnienie, że pierwotna decyzja była wadliwa, bo została wydana bez ustalenia możliwości i w oparciu o kryteria, które nie mogą być pierwszym krokiem procedury.

W takiej sytuacji obowiązek odpłatności nie istnieje z mocy prawa, a umowa o odpłatność staje się bezprzedmiotowa. Osoba nie powinna była płacić ani złotówki — nie dlatego, że „spadła poniżej 300%”, ale dlatego, że OPS od początku zastosował błędną procedurę, pomijając art. 103 ust. 2.

To właśnie art. 103 ust. 2 decyduje o wszystkim:
najpierw ustala się możliwości, a dopiero potem — jeśli one istnieją — stosuje się kryteria 300%. Jeżeli możliwości nie ma, procedura kończy się natychmiast, bez kryteriów, bez decyzji o zwolnieniu i bez obciążania zstępnych.

https://ops.pl/kategoria/publicystyka-opinia-autora/