Nadużycia OPS? Opisuję sprawę, którą osobiście znam i pomogłem zgłosić do Prokuratury Krajowej w dniu 31.03.2026 r.
W Polsce od lat powtarza się ten sam schemat: OPS-y ukrywają wnioski, SKO powiela błędy, wojewodowie odpowiadają zdaniami bez treści, a sądy administracyjne — z mocy prawa — badają tylko procedurę, nie fakty.
Ten artykuł opisuje jedną sprawę, która trafiła do Prokuratury Krajowej. Nie dlatego, że jest wyjątkowa — lecz dlatego, że jest typowa.
1. Ukryty wniosek — fundament całego nadużycia
W jednej ze spraw OPS odmówił przyjęcia wniosku o zwolnienie z odpłatności, a gdy wniosek został złożony — nie zarejestrował go, nie przekazał organowi właściwemu i nie rozpatrzył.
W decyzji napisano, że „wniosku nie było”.
Tymczasem po nowelizacji art. 64 ustawy o pomocy społecznej (2019):
• wniosek można złożyć w każdym momencie,
• organ ma obowiązek go przyjąć,
• organ ma obowiązek go rozpatrzyć przed obciążeniem,
• brak rozpatrzenia blokuje obciążenie i postępowanie wobec rodziny.
Ukrycie wniosku nie było błędem.
Było warunkiem koniecznym, aby móc obciążyć osobę, której obciążyć nie wolno.
2. „Wywiad telefoniczny” — procedura, której nie ma w ustawie
OPS nie przeprowadził wywiadu środowiskowego:
• nie sporządzono formularza,
• nie uzyskano podpisu,
• nie ustalono stanu faktycznego,
• nie uwzględniono realiów życia za granicą.
Zamiast tego wykonano telefon i nazwano to „wywiadem”.
To narusza:
• art. 107 ustawy o pomocy społecznej,
• art. 7, 77 i 80 KPA.
Wywiad jest fundamentem ustalenia stanu faktycznego.
Bez niego nie można ustalić odpłatności.
3. Manipulacja pytaniem — stworzenie podstaw do obciążenia
W trakcie rozmowy padło pytanie:
„Czy prowadzi Pan wspólne gospodarstwo domowe z synem?”
Po wydaniu decyzji urzędniczka powiedziała:
„Gdyby powiedział Pan, że syn jest na Pana utrzymaniu, to byśmy go nie liczyli.”
To nie jest pomyłka.
To jest celowe stworzenie podstaw do obciążenia osoby, która nie jest zobowiązana.
4. Fikcyjny dochód — metoda znana od lat
OPS:
• zsumował dochody rodziców,
• podzielił przez cztery osoby,
• nazwał wynik „dochodem dziecka”.
Dziecko:
• nie miało dochodów,
• nie prowadziło wspólnego gospodarstwa,
• nie jest osobą zobowiązaną,
• nie ma obowiązku alimentacyjnego wobec babci.
To klasyczny przykład fałszywego ustalenia stanu faktycznego.
5. Procedura „po kryteriach” — najczęstsze nadużycie w Polsce
OPS miał pełną dokumentację:
• dochody,
• koszty życia za granicą,
• zobowiązania,
• sytuację rodzinną,
• chorobę dziecka,
• realną zdolność płatniczą.
Zgodnie z art. 103 ust. 2 OPS miał obowiązek ustalić możliwości, a nie dochód.
Gdyby to zrobił, wyszłoby, że:
• po opłaceniu stałych kosztów na życia zostaje niewiele,
• obciążenie doprowadziłoby rodzinę do ubóstwa,
• osoba nie ma możliwości ponoszenia opłaty.
OPS wiedział, że nie może obciążyć zgodnie z ustawą.
Dlatego zastosował nielegalną procedurę „po kryteriach”, czyli:
• użycie art. 8 (kryterium dochodowego które stosuje do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, a nie do odpłatności za DPS ),
• pominięcie kosztów życia,
• pominięcie zobowiązań,
• pominięcie sytuacji rodzinnej,
• pominięcie choroby dziecka,
• pominięcie realnej zdolności płatniczej.
To działanie jest sprzeczne z:
• art. 103 ust. 2,
• wyrokiem NSA I OSK 2820/16,
• stanowiskiem MRiPS SPS 023 419/08,
• komunikatem Prokuratury Krajowej z 2018 r.
6. SKO — powielenie błędów bez weryfikacji
Czytaj dalej w części 2
