odpłatność za DPS - umowa + decyzja - Domy Pomocy Społecznej, Zakłady Opiekuńczo-Lecznicze

[KatarzynaTab]

Proszę o konsultację w następującej sprawie:

Mamy Pana umieszczonego w DPS. Przeprowadziliśmy wywiad alimentacyjny u syna, dochody przekroczyły 300% kryterium. Jednak ów syn ma trudną sytuację życiową - dziecko głęboko niepełnosprawne od urodzenia (już pełnoletnie, bez najmniejszych szans na samodzielne funkcjonowanie), w związku z czym żona nie pracuje, a on sam jest po poważnej operacji kardiologicznej i przebywa na L4. Dlatego zgodziliśmy się na częściowe zwolnienie. Zaproponowaliśmy umowę na 500,00 zł - Pan się zgodził, umowa jest podpisana.

Kierownik stwierdził, że pomimo to należy wydać jeszcze decyzję administracyjną. Ustalić opłatę w takiej wysokości, jak nam wychodzi z dochodów i zwolnić do wysokości 500 zł.

Ja osobiście zajmuję się tym tematem od sierpnia, ale w żadnej ze spraw, które miałam do tej pory, ani w żadnej teczce, którą przeglądałam, nie było takiego toku postępowania - jeśli ktoś zaakceptował umowę, na tym się sprawa kończyła, nawet jeśli umowa była na niższą kwotę niż z wyliczenia dochodów. Nie przypominam sobie również, żeby takie postępowanie było zalecane na szkoleniu... Dodatkowo uważam, że jeśli pójdziemy dwutorowo to zobowiążemy Pana do płacenia 1000 zł - 500 z umowy i 500 z decyzji.

Co o tym sądzicie? Spotkał się ktoś z takim rozwiązaniem? Jak robicie w swoich ośrodkach?

[Michael]

Rola kryteriów dochodowych

OPS-y błędnie stosują kryteria dochodowe jako podstawę ustalenia odpłatności.

zapis art. 61 ust. 2

„Kryteria dochodowe pełnią wyłącznie funkcję wstępnego ustalenia, czy dana osoba może zostać obciążona zgodnie z art. 103 ust. 2. Kryteria nie mogą stanowić podstawy do automatycznego ustalenia odpłatności ani zastępować analizy możliwości osoby zobowiązanej.

Poprawny zapis (do art. 61 ust. 2)

„Kryteria dochodowe pełnią wyłącznie funkcję wstępnego ustalenia, czy dana osoba może zostać obciążona zgodnie z art. 103 ust. 2.
Kryteria nie mogą stanowić podstawy do automatycznego ustalenia odpłatności ani zastępować analizy możliwości osoby zobowiązanej.”

Ignorowania art. 103 ust. 2

OPS-y nie badają: kosztów życia, zobowiązań finansowych, kosztów życia za granicą,
realnej sytuacji rodziny.

Zamiast tego stosują automatyzm oparty na kryteriach dochodowych.

5. Pomijania wywiadu środowiskowego

Wywiad jest: wykonywany pobieżnie, niekompletny, ignorowany przy ustalaniu odpłatności,
traktowany jako formalność.


Wywiad środowiskowy – obowiązek przeprowadzenia przez właściwy organ

Wywiad środowiskowy jest podstawowym narzędziem ustalenia sytuacji osoby zobowiązanej.

Dlatego musi być przeprowadzony przez organ właściwy miejscowo, czyli:

najbliższy OPS do miejsca zamieszkania osoby zobowiązanej,
a w przypadku osób mieszkających za granicą – najbliższy konsulat lub ambasadę RP,
które pełnią funkcję organu pomocniczego i są zobowiązane do sporządzenia wywiadu zgodnie z polskimi przepisami.

Brak wywiadu przeprowadzonego przez właściwy organ oznacza:

naruszenie art. 7, 77 i 80 KPA, brak ustalenia stanu faktycznego, nieważność ustaleń OPS,
podstawę do uchylenia decyzji.

OPS nie może: przeprowadzać wywiadu „na odległość”, opierać się na domysłach,
stosować polskich kosztów życia wobec osoby mieszkającej za granicą,
ignorować realiów ekonomicznych kraju zamieszkania.
Pismo SPS 023 419/08 – kluczowy dokument ignorowany przez organy

W dniu 18 lipca 2008 r. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej wydało pismo SPS 023 419/08, które do dziś pozostaje najważniejszym oficjalnym stanowiskiem rządu dotyczącym ustalania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.

W piśmie tym ministerstwo jednoznacznie stwierdziło: „Odpłatność nie może doprowadzić rodziny do sytuacji wymagającej wsparcia pieniężnego z pomocy społecznej.”

Pismo to: obowiązuje, nie zostało uchylone, nie zostało zmienione,
jest wiążącą interpretacją intencji ustawodawcy,
Mechanizmy nadużyć systemowych nieprawidłowości w ustalaniu odpłatności za pobyt w domach pomocy społecznej.https://michal-asman.manifo.com/raport- ... polecznej-

[Michael]

Dzień dobry,
opisany przez Panią przypadek jest bardzo dobrym przykładem tego, jak w praktyce dochodzi do nadużyć wynikających z automatycznego stosowania kryteriów dochodowych zamiast analizy „możliwości” osoby zobowiązanej, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
W przedstawionej sytuacji:
• syn osoby przebywającej w DPS ma realnie obniżone możliwości finansowe (opieka nad dzieckiem z głęboką niepełnosprawnością, brak pracy żony, własna choroba i L4),
• OPS prawidłowo uwzględnił te okoliczności i zaproponował umowę na 500 zł,
• natomiast pomysł kierownika, aby dodatkowo wydać decyzję administracyjną według „wyliczenia z dochodów”, a następnie „zwolnić do 500 zł”, prowadzi do podwójnego obciążenia, co jest sprzeczne z celem ustawy.
Art. 103 ust. 2 jasno wskazuje, że opłata ma być ustalana z uwzględnieniem możliwości osoby zobowiązanej, a nie wyłącznie na podstawie kryteriów dochodowych. Kryteria pełnią jedynie funkcję wstępną – nie mogą zastępować analizy sytuacji życiowej, zdrowotnej i rodzinnej.
W praktyce dwutorowe działanie (umowa + decyzja) prowadzi do sytuacji, którą sama Pani trafnie zauważyła:
zobowiązania do dwóch różnych kwot, co nie ma podstawy prawnej i jest sprzeczne z zasadą proporcjonalności.
Ponieważ podobne problemy pojawiają się w wielu gminach w całej Polsce, przygotowałem raport opisujący te nadużycia krok po kroku – w wersji medialnej, bez fragmentów dotyczących sądów administracyjnych, aby dokument był bezpieczny do publikacji i wykorzystania.
➡ Raport dostępny tutaj:
https://michal-asman.manifo.com/raport- ... polecznej-
Być może okaże się pomocny również w Państwa ośrodku, ponieważ opisuje m.in.:
• błędne stosowanie kryteriów dochodowych,
• ignorowanie art. 103 ust. 2,
• problemy z wywiadami środowiskowymi,
• nadużycia przy ustalaniu odpłatności,
• brak jednolitych procedur w OPS i SKO.
Pozdrawiam serdecznie

[Michael]

W opisanej sytuacji syn osoby przebywającej w DPS powinien zostać całkowicie zwolniony z odpłatności, ponieważ spełnia wszystkie przesłanki wynikające z art. 64 oraz art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Ustawa mówi jasno:
• opłata nie może doprowadzić rodziny do zagrożenia podstawowych potrzeb życiowych,
• organ musi badać możliwości, a nie tylko dochód,
• kryteria dochodowe mają charakter wstępny, nie mogą zastępować analizy sytuacji życiowej.
W tym przypadku mamy:
• dziecko z głęboką niepełnosprawnością, wymagające stałej opieki,
• żonę, która nie pracuje z powodu opieki,
• ojca po operacji kardiologicznej, przebywającego na L4,
• realnie obniżone możliwości finansowe całej rodziny.
To są klasyczne przesłanki do pełnego zwolnienia, a nie tylko obniżenia opłaty.
Dodatkowo dwutorowe działanie (umowa + decyzja) prowadzi do podwójnego obciążenia, co jest sprzeczne z celem ustawy i zasadą proporcjonalności.
Ponieważ podobne sytuacje pojawiają się w wielu gminach, przygotowałem raport opisujący te nadużycia krok po kroku — w wersji medialnej, bez fragmentów dotyczących sądów administracyjnych.

[Michael]

Chciałbym zwrócić uwagę na kluczową kwestię, która w wielu OPS-ach jest pomijana, a która decyduje o legalności całego postępowania.
OPS NIE MA PRAWA wydawać decyzji „po kryteriach”.
To jest sprzeczne z:
• art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej (obowiązek badania możliwości, nie dochodu),
• art. 64 (zwolnienia, gdy opłata zagraża podstawowym potrzebom),
• KPA (obowiązek ustalenia stanu faktycznego),
• wyrokiem NSA I OSK 2820/16,
• pismem MPiPS SPS 023 419/08.
Kryteria dochodowe to tylko wstępny limit, a nie narzędzie do „kasowania wszystkich równo”.

**Jak prawidłowo ustala się odpłatność?
Prosto i zgodnie z ustawą:**
1. Najpierw art. 103 ust. 2 – badamy MOŻLIWOŚCI.
To jest pierwszy krok i fundament całego postępowania.
Badamy:
• sytuację rodzinną,
• zdrowie,
• obciążenia,
• koszty życia,
• realne warunki,
• to, czy rodzina w ogóle ma z czego żyć.
**Jeśli z analizy możliwości wynika, że osoba nie jest w stanie zapłacić NIC —
OPS nie ma prawa robić żadnych kryteriów.
Zero. Koniec.**

**2. Jeśli z analizy możliwości wynika, że ktoś może zapłacić np. 500 zł —
dopiero wtedy stosujemy kryteria.**
Kryteria służą tylko do sprawdzenia, czy OPS może obciążyć do tej kwoty, nigdy więcej.

**3. Jeśli po kryteriach wychodzi kwota wyższa niż możliwości —
OPS nie może obciążyć więcej niż wynika z możliwości.**
Przykład:
• możliwości = 500 zł
• kryteria = 1200 zł
• górna granica to 500 zł, nie 1200

**4. Jeśli po kryteriach wychodzi 0 zł —
OPS nie może obciążyć w ogóle.**

Największy błąd w OPS-ach w całej Polsce:
OPS-y zaczynają od kryteriów, a nie od człowieka.
A ustawa mówi odwrotnie.
Najpierw możliwości, dopiero potem kryteria.
Nigdy odwrotnie.

Jeśli ktoś chce, mogę wkleić również fragment wyroku NSA I OSK 2820/16, który dokładnie opisuje prawidłowy sposób liczenia opłaty.